શ્વેત પ્રકાશનું વિભાજન (dispersion) સમજાવો.

Vedclass pdf generator app on play store
Vedclass iOS app on app store
લાંબા સમયથી જાણીતું છે કે જ્યારે સૂર્યપ્રકાશનું એક સાંકડું કિરણ,જેને સામાન્ય રીતે શ્વેત પ્રકાશ કહેવામાં આવે છે,તે કાચના પ્રિઝમ પર આપાત થાય છે,ત્યારે બહાર આવતો પ્રકાશ ઘણા રંગોનો બનેલો જોવા મળે છે.
વાસ્તવમાં રંગોમાં સતત વિવિધતા હોય છે,પરંતુ વ્યાપકપણે,ક્રમમાં દેખાતા વિવિધ ઘટક રંગો આ મુજબ છે: જાંબલી,નીલો,વાદળી,લીલો,પીળો,નારંગી અને લાલ (જેને $VIBGYOR$ સંજ્ઞા દ્વારા દર્શાવવામાં આવે છે).
લાલ પ્રકાશ સૌથી ઓછો વળે છે જ્યારે જાંબલી પ્રકાશ સૌથી વધુ વળે છે.
પ્રકાશનું તેના ઘટક રંગોમાં વિભાજન થવાની ઘટનાને વિભાજન (dispersion) કહેવામાં આવે છે.
પ્રકાશના રંગીન ઘટકોની ભાતને પ્રકાશનું વર્ણપટ (spectrum) કહેવામાં આવે છે.

Explore More

Similar Questions

ફ્લિન્ટ ગ્લાસ માટે વાદળી પ્રકાશનો વક્રીભવનાંક $1.6333$ અને લાલ પ્રકાશનો વક્રીભવનાંક $1.6161$ છે,તો પ્રિઝમની વિભાજન શક્તિ (dispersive power) શોધો.

સફેદ પ્રકાશનું સમાંતર કિરણપુંજ એક બહિર્ગોળ લેન્સ પર પડે છે. વાદળી,પીળા અને લાલ પ્રકાશના પ્રતિબિંબો લેન્સની બીજી બાજુએ અનુક્રમે $0.20 \ m$,$0.205 \ m$ અને $0.214 \ m$ અંતરે રચાય છે. લેન્સના દ્રવ્યની વિભાજન શક્તિ (dispersive power) કેટલી હશે?

વિભાજક (dispersive) અને અવિભાજક (non-dispersive) માધ્યમ સમજાવો.

જાંબલી અને લાલ પ્રકાશના વક્રીભવનાંક અનુક્રમે $1.54$ અને $1.52$ છે. જો પ્રિઝમનો ખૂણો $10^{\circ}$ હોય,તો કોણીય વિભાજન (angular dispersion) કેટલું હશે?

જો $\mu_v = 1.5230$ અને $\mu_r = 1.5145$ હોય,તો આપેલ માહિતી પરથી ક્રાઉન ગ્લાસ માટે વિભાજન શક્તિ (dispersive power) ની ગણતરી કરો.

Vedclass Products

For Students

Vedclass Test Series

Mock tests in real JEE/NEET style with performance analysis. 5-day free trial.

Start Free Trial
For Teachers

Exam Paper Generator

Generate Set A/B/C/D exam papers from 7.5L+ questions in 2 minutes. 3 chapters free.

Try Free
For Institutes

Online Exam Module

Live online exams with unlimited students, 360° analytics & white-label branding.

See Demo